Минзәлә районында авыл халкының эшлекле активлыгын арттыру турында фикер алыштылар
Бүген Татарстан Республикасы Минзәлә муниципаль районында авыл халкының эшлекле активлыгын арттыру мәсьәләләре буенча зона семинар-киңәшмәсе узды. Анда Татарстан Республикасы Дәүләт Советы Рәисе вазыйфаларын башкаручы Марат Әхмәтов, Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары - Татарстан Республикасы авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министры Марат Җәббаров, Татарстан Республикасы Җирле үзидарә органнары ассоциациясе советы Рәисе Әгъзам Гобәйдуллин, Дәүләт Советы депутатлары Альберт Хәбибуллин, Азат Хамаев, Нәҗип Хаҗипов катнаштылар.
Анда шулай ук Әгерҗе, Азнакай, Актаныш, Әлмәт, Баулы, Бөгелмә, Алабуга, Лениногорск, Менделеевск, Минзәлә, Мөслим, Сарман, Тукай һәм Ютазы муниципаль районнары башлыклары, авыл җирлекләре башлыклары, авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәләре башлыклары, шәхси ярдәмче хуҗалыклар, крестьян-фермер хуҗалыклары һәм кооперативлар башлыклары катнашты.
Эш сәфәре барышында катнашучылар 19625 башка исәпләнгән «Камский Бекон» ҖЧҖ сөт-товар комплексында, «Минзәлә-Бройлер» тәэмин итү-сату авыл хуҗалыгы кулланучылар кооперативында һәм «Хуҗамәт РМЗ» АҖендә булдылар.
«Камский Бекон» ҖЧҖ сөт-товар комплексында яңа технологияләр, аерым алганда, оптик датчиклар һәм нейрочелтәрләр автомат рәвештә анализлар ясый торган «машина күзе» кебек технологияләре актив кертелә. Бу компьютерларга һәм җайланмаларга «күрергә», дефектларны танырга, маркировканы укырга һәм процесслар белән кеше катнашыннан башка диярлек идарә итәргә мөмкинлек бирә.
«Минзәлә-Бройлер» тәэмин итү-сату авыл хуҗалыгы кулланучылар кооперативының цехы биш ел элек «Терлек чалу пунктын төзү» программасы буенча төзелгән булган, ул вакытта грант суммасы 27 млн сумнан артык булган. Узган ел монда 150,3 тонна кош ите җитештерелгән.
Хуҗәмәт ремонт-механика заводында ашлык чистарту машиналары, орлыкларны һәм катнаш азыкларны киптерү һәм вентиляцияләү өчен җайланмалар җитештерәләр, шулай ук ашлык чистарту заводлары һәм ашлык чистарту-киптерү комплекслары төзелә һәм реконструкцияләнә. Моннан тыш, завод базасында дизель двигательләр ремонтлана. Төп юнәлеше - урып-җыюдан соң ашлыкны эшкәртү һәм саклау өчен техника җитештерү һәм сату. Узган ел 387 берәмлек техника җитештерелгән, 150 дизель двигателе ремонтланган.
.jpeg)
Аннары Минзәлә шәһәренең Мәдәният сараенда семинар-киңәшмәнең пленар өлешендә Марат Әхмәтов катнашучыларны Татарстан Рәисе Рөстәм Миңнеханов, Хөкүмәт һәм Республика парламенты исеменнән сәламләде. Парламент җитәкчесе вазыйфаларын башкаручы, мондый очрашуларның төп максаты - Татарстан Республикасы Рәисе куйган мөһим бурычны хәл итү - авыл халкының эшлекле һәм социаль активлыгын арттыру, дип ассызыклады. "Республикада авыл тормышын саклап калу , авылда бизнесны үстерү мәсьәләләренә зур игътибар бирелә. Республика Рәисе бу хакта үзенең Дәүләт Советына еллык Юлламасында, муниципаль берәмлекләр съездларында һәм авыл хуҗалыгы предприятиеләре җитәкчеләре белән очрашуларда кабат-кабат әйтте. Рөстәм Миңнеханов авыл хуҗалыгындагы вәзгыятьне шәхсән үзе контрольдә тота", - дип ассызыклады Марат Әхмәтов.
Марат Әхмәтов республиканың социаль-икътисадый үсешенең төп күрсәткечләренә тукталды. Тулаем авыл хуҗалыгы продукциясе күләме буенча республика Идел буе федераль округында — беренче (2025 елда ул беренче тапкыр 400 млрд сумнан артып китте), ә илдә дүртенче урында тора. Шәхси ярдәмче хуҗалыкларны исәпкә алып, авыл хуҗалыгы продукциясенең гомуми күләме 800 млрд сумнан артык тәшкил итте. Узган ел кече хуҗалыклар тарафыннан 160,5 млрд сумлык тулаем авыл хуҗалыгы продукциясе җитештерелгән, бу республика күләменең 40%ын тәшкил итә. “Бу бик зур хезмәт, шул исәптән авыл хезмәтчәннәренең һәм авыл тормышына катнашы булган барлык кешенең тырыш хезмәт нәтиҗәсе”, - дип билгеләп үтте Марат Әхмәтов. Ул агросәнәгать комплексы хезмәткәрләренә армый-талмый хезмәт итүләре һәм Татарстанның агросәнәгать комплексы үсешенә зур өлеш кертүләре өчен рәхмәт белдерде.
Марат Әхмәтов билгеләп үткәнчә, зур уңышларга карамастан, агросәнәгать комплексында кыенлыклар да бар. "Вәзгыять гади түгел. Бүген тармак нәтиҗәлелек ягыннан катлаулы чор кичерә: ашлыкны сатып алу бәяләре 2020 ел дәрәҗәсендә тора. Сөт бәяләре аеруча борчый. Күрше төбәкләрдән — Ульяновск, Самара өлкәләреннән һәм Марий Элдан аермалы буларак, аларда тәүлеккә 300 тоннага якын сөт җитештерелә, - бездә бу күрсәткеч 5,5 мең тоннага җитә. Республика - тулаем сөт саву буенча илдә лидер. Сатып алу бәяләре түбән булу сәбәпле, безнең товар җитештерүчеләр ай саен миллиард ярым сумнан артык табыш югалталар. Бу бик җитди проблема, хәтта бер республика масштабында да бу мәсьәләне хәл итү җиңел түгел. Әмма республика җитәкчелеге бу проблеманы аңлый һәм борчыла", - дип ассызыклады Дәүләт Советы Рәисе вазыйфаларын башкаручы.
Марат Әхмәтов сүзләренә караганда, авыл хуҗалыгын үстерү - авыл халкын эш белән тәэмин итү мәсьәләсе генә түгел ул, ә авыл тормышын, димәк, гореф-гадәтләрне, мәдәниятне, туган телләрне саклау да, чөнки алар нәкъ менә авылда саклана. “Авыл хуҗалыгы, һичшиксез, - ул нигез, язмышларны хәл итә торган тармак, аның торышына авылның үзенең киләчәге дә бәйле. Әмма шул ук вакытта авыл тормышы авыл хуҗалыгы белән генә чикләнми, шуңа күрә авылда хезмәт активлыгын арттыру белән барлык хакимият органнары шөгыльләнергә тиеш”, - дип ассызыклады ул.
Район һәм авыл җирлекләре башлыкларына мөрәҗәгать итеп, Марат Әхмәтов аларга яшьләр белән хезмәттәшлек итүнең яңа юлларын эзләргә, инвесторларны активрак җәлеп итәргә һәм республикада гамәлгә ашырыла торган дәүләт ярдәме чаралары турында күбрәк мәгълүмат бирергә кушты.
“Әйе, хәзер җиңел вакыт түгел, тик махсус операция тәмамланганнан соң без бу мәсьәләләргә тагын бер кат әйләнеп кайтачакбыз, дип ышанам. Авылны үстерү буенча тагын да масштаблырак программалар кирәк, шул исәптән федераль дәрәҗәдә дә, - ди Марат Әхмәтов. - Безнең зур илебез территориясе шәһәрләр белән генә чикләнергә тиеш түгел”.
Марат Җәббаров Татарстан Республикасында чәчү кампаниясенең барышы турында сөйләде. Сабан культураларын чәчү төгәлләнеп килә, бүгенге көнгә 1 млн 320 мең га мәйдан чәчелгән, бу планнан 77%. Шул исәптән бөртекле культуралар 630 мең га яисә 81% мәйданда чәчелгән, шикәр чөгендере – 98%, көнбагыш – 85%, рапс – 79%, шулай ук 2793 га бәрәңге һәм яшелчә утыртылган.
Министр үз чыгышында дәүләт ярдәме чаралары турында сөйләде һәм: «Ярдәмнең иң нәтиҗәле төре - мини-фермалар төзү. Республика буенча терлекләр саны кимегән шартларда, соңгы алты елда мини-фермалар төзү программасында катнашучылар буенча терлекләрнең баш саны 4214 башка җиткән”.
Ул Минзәлә районыннан Марсель Кәбировның мини-фермасын мисалга китерде. “Үзендә 5 сыеры була торып, аларның баш санын 10 башка җиткерү бурычын куйган. Хәзер 28 баш мөгезле эре терлеге бар, шул исәптән 12 сыеры. Узган ел гомуми суммасы 2,3 млн сумлык 444 ц сөт һәм 20 ц ит саткан”, - диде ул.
Марат Җәббаров шулай ук яңа гына эшли башлаган һәм күптән эшләп килүче КФХларга грант ярдәме шартларының үзгәрүе турында да сөйләде — алар бер программага берләштерелгән. Махсус хәрби операциядә катнашучылар өчен үз агробизнесын ачуга 7 млн сумга кадәр грант күләмендә «Агромотиватор» гранты кертелә. Ике юнәлеш буенча да 9 майдан 8 июньгә кадәр конкурс игълан ителгән.
Министр, республикада авыл туризмы актив үсә. Татарстанда инде 60тан артык эшкуар бар, шуларның 14е Россия Федерациясе Авыл хуҗалыгы министрлыгыннан 114 млн сум грант алган, шул исәптән 2се агымдагы елда 15 млн сум алган, дип ассызыклады.
Марат Җәббаров әйтүенчә, узган ел Рәис ярдәме белән яшь белгечләргә бер тапкыр бирелә торган түләү 750 мең сумга кадәр арттырылган, бу авылга 2 мәртәбә күбрәк яшь белгечләр җәлеп итәргә мөмкинлек биргән. “Әмма кайбер районнар бу ярдәмнән файдаланмый. Быел укып чыккан 200 яшь белгечне авылларга җәлеп итү бурычын куябыз”, - диде ул.
Аның әйтүенчә, 2025 елдан «Азык-төлек иминлеген технологик тәэмин итү» илкүләм проектының «АПКда кадрлар» федераль проекты гамәлгә ашырыла. Узган ел 20 агрокласс ачылды, быел тагын 36 шундый класс ачу планлаштырыла.
Семинар-киңәшмәгә йомгак ясап, Марат Әхмәтов районнар башлыкларына авыл халкының үз җирлекләрендәге активлыгына җентекле анализ ясарга һәм сәнәгать паркларының тулылануына күбрәк игътибар бирергә кушты. “Сәнәгать парклары да авыл кешеләренең эшлекле активлыгын кызыксындыру өчен эшлиләр, яңа эш урыннары булдыралар, - дип билгеләп үтте Марат Әхмәтов. - Һәр районның тулаем төбәк продуктына керткән өлеше әһәмиятле һәм республиканың гомуми уңышлары да шактый дәрәҗәдә шуларга бәйле”.